انواع ازاد ماهيان و قزل الا

زير خانواده آزاد ماهيان داراي هفت جنس و حدود 30 گونه است

1-    جنس انكورينكوس

2-    جنس سالمو

3-    جنس سالمو تيموس

4-    جنس سالولينوس

5-    جنس هوكو

6-    جنس براكي ميستاكس

7-    جنس آكاندولينگوا

جنس انكورينكوس:

از اين جنس 11 گونه شناسايي شده است ،مهمترين گونه هاي جنس انكورينكوس به شرح زير است:

ماهي  ژاپني

ماهي نقره اي

ماهي چينوك

سگ ماهي آزاد يا چام

ماهي قرمز

ماهي صورتي

قزل الاي حلق بريده

قزل الاي رنگين كمان

1-    ماهي ازاد نقره اي :

نام انگليسي اين ماهي colo salmon  ميباشد.طول بدن 45 – 60 سانتيمتر و حداكثر به 100 سانتيمتر ميرسد.وقتي طول اونا به 55 سانتيمتر ميرسد در حدود 5 كيلوگرم وزن دارند.بومي شمال اقيانوس آرام و رودخانه هاي منتهي به آن از شمال ساخالين تا آلاسكا و در جنوب تا مونتري ميباشد ،اما در جاهاي ديگر به خصوص در درياچه هاي بزرگ نيز وجود دارند البته به بعضي از كشورهاي اروپايي برده شده ولي تنها در فرانسه توسعه يافته اند.

تخم ريزي اونا از اواسط  مهرماه تا اواسط فروردين ماه در آشيانه اي  كه در لابه لاي شنهاي كف رودخانه ساخته ميشه انجام ميگيرد. تخمها هم در عرض  35تا 50 روز شكفته ميشوند و بعضي از لاروها بلافاصله به دريا ميروند ، اما اكثر انها به مدت 1 سال در اب شيرين هستند البته بستگي به هوا هم داره يعني در جاهايي كه هوا فوق  العاده سرده 2 سال هم در اب شيرين زندگي ميكنند.

مسلما رشد اين ماهيا در دريا بيشتره بعضي ها در سن 2 سالگي بالغ ميشند اما اكثرا تو 3 – 4 سالگي به بلوغ ميرسند، مادها حدود 1400-6000 تخم ميزارند بعدش هم ميمرند.

روش ورزشي صيد اين ماهي سيستم فلاي يا همون پشه است البته تا زماني كه اين ماهي تو رودخونه زندگي ميكنه و نوجوونه چون غذاي اصلي اين ماهي پشه يا حشرات است در دريا هم از بي مهرگان و ماهيان تغذيه ميكنند پس طعمه ي ماهي زندگي براي دريا خيلي ايده اله.

اين ماهي تا وقتي كه در دريا است نقره فام است وقتي اين ماهي براي تخم گذاري به رودخونه مياد تغير رنگ ميده ومايل به قرمز ميشه، پوزه ي نرها در فصل تخم گذاري برامده ميشه و سوراخ هاي بيني در نر و ماده به رنگ سفيد در مي آيد.

احتمالا اين ماهي بهترين ماهي ازاد اقيانوس ارام جهت عرضه به بازار است و ارزش ان به رنگ قرمز گوشت و كيفيت مطلوب ان پس از انجماد است.

2 – ماهي ازاد چينوك :

نام اينگليسي اين ماهي  Chinook salmon است و نام محلي ان اسپرينگ يا شاه ماهي ازاد است، اين ماهي جسته ي بزرگي داره ميانگين وزنش به 9 كيلوگرم ميرسه ولي تا 40 كيلوگرمي اين ماهي هم صيد شده است، اين ماهي درحال حاضر در كاليفرنيا تا آلاسكا وجود دارد و به منظور افزايش ذخاير در رودخانه هاي سواحل امريكا و كانادا در مكان هاي كه نيروگاه هاي برق وجود داره تكثير و توليد ميشود.

اين ماهي در فصل تخم گذاري لب به غذا نميزند و حدود 3300-2700 كيلومتر!  را براي تخم گذاري در رودخانه طي ميكنه بدون هيچ غذايي!

اين ماهي ضمن اين سفر مواد تناسلي خود را نيز توليد ميكند بطور متوسط ماهيان ماده در 6-7 سالگي تخم گذاري ميكنند و ماهيان نر 1 سال زودتر به بلوغ ميرسند.

3 – ماهي ازاد چام :

نام انگيليسي اين ماهي chum salmon  است به زبان روسي كتا و به زبان ژاپني ساكي نام دارد يا بهتر بگم به اين اسمها معروفند! طول بدن انها به 45-90 سانتيمتر و حداكثر به 100 cm ميرسد،ماهياني با طول 75cm حدود 5 كيلوگرم وزن دارند.

بومي اقيانوس ارام است و در رودخانه هاي بزرگ شمال آمريكا و اسيا يافت ميشود،اين ماهي رو در درياي سفيد نيز ريخته اند واسه همين در درياهاي شمال اروپا و انشعابات ان يافت ميشود.

تخم گذاري هم از اوايل مرداد تا اواخر اذر ميباشد در جريان مناسب در مكان هاي كه خود ماهي ماده ايجاد ميكند صورت ميگيرد و در مدت 90-130 روز شكفته ميشوند.لاورها ممكنه تا ماه ها در رودخانه بمانند ولي معمولا تا قبل از 1 سالگي به دريا ميروند و پس از 4 سال بالغ ميشوند و باز به همان زادگاه خود براي تخم گذاري برميگردن.هر ماهي مولد ماده 2008-4338 قطعه تخمك توليد ميكند.

روش صيد ورزشي اين ماهي هم لانسه كشي ميباشد يا سيستم فلاي يا طعمه طبيعي كه همان بي مهرگان است.

4 – ماهي ازاد قرمز :

نام انگيليسي اين ماهي sockeye است، پر مصرف ترين ماهي ازاد اقيانوس ارام براي كنسروسازي است،زماني كه اين ماهي در درياست به نام ماهي ازاد پشت ابي معروف است كه به علت رنگ روشن سبز مايل به ابي ماهي در دريا ميباشد. اما در زمان تخم گذاري و ورود به اب شيرين رنگ ماهي به قرمز روشن ميگرايد و در ناحيه سر متمايل به سبز است.

5 – ماهي ازاد صورتي :

نام انگيليسي اين ماهي pink salmon است.طول اين ماهي به 40-50 سانتيمتر و حداكثر به 64 سانتيمتر ميرسد اين ماهي بومي شمال اقيانوس ارام است  و ماهي اي با طول 50 سانتيمتر حدود 7/1 كيلوگرم وزن دارد و در رودخانه هاي بزرگ شمال امريكا و اسيا زندگي ميكند و به رودخانه هاي اروپا نيز اورده شدهۀ

تخم گذاري از اواسط شهريور تا اواسط ابان در بين سنگهاي رودخانه ميباشد. شكوفايي تخمها هم 100-120 روز طول ميكشد و لاروها بلافاصله به طرف دريا يا پايين دست رودخانه مهاجرت ميكنند.

اين گونه در عرض 2 سال بالغ ميشوند هر ماهي ماده هم حدود 1090-1629 قطعه تخم ميگذارد.

روش صيد ورزشي اين ماهي هم اول سيستم لانسه كشي با طعمه ي ماهي است بعد هم فلاي فيشينگ با طعمه ي بزرگ است!!! يعني اين گونه ماهي به طعمه هاي بزرگ بخصوص بي مهرگان بزرگ علاقه ي شديد دارد.

جنس سالمو :‌

مهمترين گونه هاي جنس سالمو به شرح زير است...

ماهي ازاد اقيانوس اطلس

ماهي قزل الاي قهوه اي

ماهي قزل الاي مرمري

ماهي قزل الاي خال قرمز

ماهي قزل الاي درياچه اي

1 – ماهي ازاد اقيانوس اطلس

نام انگيليسي اين ماهي atlantic salmon است. طول ان به 40-100 cm و حداكثر به 120 سانتيمتر ميرسد، بيشترين وزن صيد شده هم  35891 گرم بوده البته در خود بريتانيا بيشترين وزن صيد شده 29028 گرم بوده،اين ماهي بومي حوزه شمالي اقيانوس اطلس است و فقط در رودخانه هاي شفاف با بستر سنگي زندگي ميكند به اين گونه ماهي آنادروموس گفته ميشود.

تخم ريزي از اواسط مهر تا اواسط بهمن صورت ميگيرد تخم ها در لابه لاي سنگهاي رودخانه قرار ميگيرند و بعد از حدود 70 الي 160 روز تخم ها شكوفا ميشوند.

وقتي اين ماهي بزرگ شد و به دريا رفت به ان سالمون ميگويند ميخوام يه توضيح كوچيك در مورد روند رشد اونا و اسم هاي كه واسشون ميزارند بگم هرچند به اين مقاله ربطي نداره ،لارو خارج شده از تخم در اين حالت آلوين نام دارد اين لاروها با شروع تغذيه فعال و با از دست دادن كيسه زرده بنام فراي ناميده ميشوند و سپس انرا بچه ماهي پار مينامند.پس از 2-6 سال زندگي در اب رودخانه سطح بدن بچه ماهي ،نقره فام شده و تغييرات فيزيولوژيك در بدن ان انجام و بچه ماهي اماده رفتن به دريا ميشود در اين حالت به ان اسمولت يا بچه ماهي رهسپار شونده به دريا گفته ميشود.اگر پس از گذراندن 1 سال در دريا به رودخانه مهاجرت كند به ان گرايلز و اگر بيش از 1 سال در دريا زيست نمايد به ان سالمون گفته ميشود من كه خودم حسابي قاطي كردم چرا اينا اينقدر اسم دارند...

ماهي ماده گرايلز با طولي حدود 70 سانتيمتر، 5000-6000 قطعه تخمك توليد ميكندد.

روند رشد اين ماهي از لحاظ شكل ظاهري درست مثل قزل الاي رنگين كمان است شما وقتي يه بچه قزل الاي رنگين كمان رو ميگيرين يك سري خال هاي بزرگ و رنگي در وسط بدنش قرار داره ولي وقتي بزرگتر ميشه اين خال ها ناپديد ميشوند اين ماهي هم بهمين صورت است.

اما اين ماهي از لحاظ صيد ورزشي خيلي با اهميت ميباشد اين ماهي در مرحله ي اول با سيستم فلاي يا پشه خوب صيد ميشود و در مرحله ي بعد سيستم لانسه كشي خوب جواب ميدهد. طعمه ي طبيعي هم همان بي مهرگان و بعد از ان ماهيان ميباشد.

2 – ماهي قزل الاي قهوه اي :

نام انگيليسي اين ماهي brown trout است. طول اين ماهي به 15-50 سانتيمتر و حداكثر به 70 سانتيمتر ميرسداكثر رودخانه ها و حتي ابهاي راكد اروپا و نيز در درياي خزر و رودخانه هاي ان و درياچه ارال يافت ميشود.

توليد مثل هم از شهريور تا ابان صورت ميگيرد،تخمگذاري هم در اشيانه هاي كه توسط ماهي نر در بستر سنگريزه ها ي رودخانه ايجاد ميشود،انجام ميگيرد.تخم ها در عرض 150 روز به لارو تبديل ميشوند لاروهاي خارج شده از تخم هم تا 1 سال در رودخانه باقي ميمانند.بلوغ اين ماهي در سن 3-5 سالگي اتفاق مي افتد و طول عمر اين ماهي به 20 سال هم ميرسد.هر ماهي ماده حدود 5400 قطعه تخم ميگذارد.

غذاي اصلي انها در زمان نوجواني بي مهرگان و در زمان بلوغ بي مهرگان و بعضي گونه هاي ماهي ريزتر بخصوص در مورد انهاي كه در دريا زندگي ميكنند(قزل الاي دريايي) تشكيل ميدهد.

زير گونه اي از قرل الاي قهوه اي كه به نام ماهي ازاد درياي خزر معروف است در اين درياچه بزرگ و رودخانه هاي منتهي به ان زيست ميكند.

3 – ماهي ازاد درياي خزر :

قبل از اين كه بخوام در مورد اين ماهي چيزي بگم ميخواستم بگم اين ماهي در ايران درحال انقراض است بدليل صيد بيرويه ي بچه هاي شمال كشور،شيلات ايران هم نتونسته اين ماهي رو پرورش بده ،مثل قزل الاي رنگين كمان سازگاري نداره چون كارون اهواز هم رنگين كمان داره و غذاي دستي را به خوبي رنگين كمان دريافت نميكند ولي خوبه اين ماهي تو اصفهان نيست وگرنه تو جهان نسلش از بين ميرفت بديل اموزش با تور بچه هاي اصفهان.

نام علمي اين ماهي salmon trutta caspius است،اين گونه بزرگترين نمونه از قزل الاي دريايي است كه در مواردي با وزن بيش از 45 كيلوگرم در زمان مهاجرت تخم ريزي در رودخانه هاي منتهي به درياي خزر صيد شده است!(رودخانه ي كورا در كشور آذربايجان). اين ماهي بسيار شبيه به ماهي قزل الاي رنگين كمان ميباشد يعني خود من كسايي رو ديدم كه ماهي ازاد درياي خزر را صيد كردن ولي فكر ميكردند ماهي قزل الاي رنگين كمان گرفتند. ماهي قزل الاي دريايي ميتواند به دفعات مختلف از دريا به رودخانه هاي مناسب براي تخم گذاري مهاجرت كند.

اين ماهي 1-3 سال رو در رودخانه سپري ميكند در اين مدت تغييرات فيزيولوژيك عمده اي از جمله تكامل سلولهاي كلرايدي پايه آبشش ها در بچه ماهي به وجود مي ايد و ان را براي وارد شدن به اب شور اماده ميكند.بعضي از اين ماهيان پس از صرف 1-3 سال زندگي دريايي با وزني معادل 1-2 كيلوگرم و بعضي ديگر پس از صرف 5 سال زندگي دريايي با وزني معادل 7-8 كيلوگرم اولين مهاجرت براي تخم ريزي به رودخانه رو انجام ميدهند.

4 – ماهي قزل الاي مرمري :

نام انگيليسي اين ماهي marbled trout است. طول ان به 35-50 سانتيمتر و حداكثر به 100 سانتيمتر ميرسد و حداكثر وزن ان به حدود 20 كيلوگرم ميرسد در كشورهاي كروواسي،مونته نگرو و الباني يافت ميشود در واقع در رودخانه هاي منتهي به درياي ادرياتيك.

توليد مثل اين ماهي هم از اذر ماه تا اواسط بهمن ميباشد.تخم ها در مدت 430-470 درجه روز بطول مي انجامد(درجه روز يعني دماي متوسط اب ضربدر تعداد روزهاي مورد نياز براي شكفته شدن تخم،بدين ترتيب در دماي 10 درجه سانتي گراد 43 تا 47 روز طول ميكشد تا تخم هاي ماهي قزل الاي مرمري شكفته شده و لارو حاوي كيسه زرده از ان خارج شود.)

ماهيان جوان پس از 1 سال بطولي معادل 8 سانتيمتر ميرسند و بعد از 2 سال به 15 سانتيمتر ميرسند.بلوغ انها هم در 3-4 سالگي اتفاق مي افتد و ماده ها قادرن حدود 1800 قطعه تخم بگذارند.

روش صيد ورزشي اين ماهي هم ريسه كف خواب است با طعمه ي كرم زيرا اين ماهي علاقه ي شديدي به موجودات كف رودخانه دارد.

5 – ماهي قزل الاي خال قرمز :

به اين ماهي قزل الاي نهري هم گفته ميشود با خالهاي قرمز نارنجي رنگي كه در دو طرف بدن دارد قابل شناسايي است ماهي ماده پوزه ي كشيده تري نسبت به ماهي ماده دارد..اندازه اين ماهي به محيط زندگي و شرايط تغذيه اي ان بستگي دارد و طول ان به ندرت از 45 سانتيمتر تجاوز ميكند اين ماهي گوشت خوار است و از لارو حشرات،سخت پوستان و ماهيان ريز تغذيه ميكند و برعكس ماهي قزل الاي رنگين كمان بيشتر در نزديكي بستر رودخانه به سر ميبرد. اين ماهي وابسته به ابهاي سرد و خنك مناطق كوهستاني است و بيشتر جهت رهاسازي در ابهاي طبيعي تكثير ميشود.

رشد اين ماهي از قزل الاي رنگين كمان كمتر است و در حال حاضر در رودخانه هاي جنوبي درياي خزر در دامنه هاي البرز و همچنين رودخانه هاي رشته كوههاي زاگرس حضور دارد.

6 – ماهي قزل الاي درياچه اي :

نام انگيليسي اين ماهي lake trout استو در درياچه هاي كوهستاني اروپا بخصوص در درياچه هاي آلپي و در ارتفاعات بالاي 2000 متر يافت ميشود اين ماهي جهت تخم ريزي به مناطق بالا دست رودخانه مهاجرت مي نمايد ولي در بعضي از درياچه هاي مناطق الپي كه به واسطه ي وجود چشمه هاي زير ابي و جريان دائمي اب در بستر درياچه باعث انكوباسيون تخم ها ميشود،در عمق هاي نسبتا زيادي در روي بستر درياچه تخم ريزي ميكند.بچه ماهي ها 1-3 سال را در  رودخانه سپري كرده و سپس به درياچه مهاجرت مي نمايند.اين ماهي در صيد ورزشي اهميت ويژه اي دارد.

جنس سالمو تيموس :

گونه هاي اين جنس متعلق به اب شيرين است ،سه گونه از اين جنس شناسايي شده است كه 2 گونه ي ان در جنوب كشور يوگوسلاوي سابق و 1 گونه در ابهاي كشور تركيه وجود دارد. گونه معروف اين جنس ماهي ازاد درياي ادرياتيك است.

1 – ماهي ازاد درياي ادر ياتيك :

نام انگيليسي اين ماهي آدرياتيك سالمون Adriatic salmon است.طول ان به 25-40 سانتيمتر و حداكثر 50 سانتيمتر با وزني معادل 5 كيلوگرم ميرسد.به عقيده بسياري از تاكسونوميستها اين گونه بصورت جمعيتي از ماهي ازاد اقيانوس اطلس منشعت شده است،چند نژاد محلي از ان نيز مورد شناسايي قرار گرفته است.

توليد مثل ان از مهر ماه تا اذر انجام ميشود.

غذاي اصلي ان هم در ابتدا بي مهرگان و در زمان بلوغ ماهيان كوچكتر تشكيل ميدهد.

جنس سالولينوس :

مهترين گونه هاي جنس سالولينوس به شرح زير است:

1-    قزل الاي جويباري

2-    چار درياچه اي

3-    قزل الاي قطبي

4-    قزل آلاي دالي واردن

1 – قزل آلاي جويباري :

نام انگيليسي اين ماهي American brook charr است طول بدن ان  به 20-30 سانتيمتر و حداكثر به 50 سانتيمتر ميرسد.ركورد ثبت شده صيد اين ماهي در دنيا به وزن 6577 گرم است.نقشه سطح بدن حالت كرم خورده با سطوح تيره و روشن و در هم اميخته ميباشد .زمان تخم گذاري هم از مهر تا فروردين ماه است تخمها در بهار شكوفا ميشوند و لاروها قبل از ورئد به رودخانه هاي بزرگتر يا درياچه ها مدت 2-3 سال را در زادگاه خود مي مانند.سن بلوغ هم 2-3 سالگي است و هر ماهي ماده قادر ببه توليد 1000-5000 قطعه تخمك ميباشد.

غذاي عمده ان را بي مهرگان ابزي تشكيل ميدهد ولي ماهيان بالغ از ماهيان كوچكتر تغذيه ميكنند.

2 – چار درياچه اي :

نام انگليسي اين ماهي American lake charr است.طول بدن به 30-50 سانتيمتر و حداكثر 126 سانتيمتر ميرسد.ركورد ثبت شده ي صيد اين ماهي در دنيا 29484 گرم است.بدن ماهي به وسيله ي خالهاي روشن متمايل به زرد پوشيده شده است.

زمان توليد مثل ان هم از شهريور تا اذر ماه بطول مي انجامد تخمها در مدت 100-150 روز به لارو تبديل ميشوند و سپس به سمت قسمتهاي پايين دست رودخانه مهاجرت ميكنند بلوغ انها در سن 6-8 سالگي ميباشد و طول عمر انها ممكن است به 25 سال نيز برسد.يك ماهي ماده 80 سانتي حدود 18000 قطعه تخمك توليد ميكند.

روش صيد ورزشي اين ماهي هم ريسه كف خواب با طعمه ي سفيد ماهي ميباشد.

3 – قزل الاي قطبي :

نام انگيليسي اين ماهي arctic charr است طول بدن به 15-40 سانتيمتر و حداكثر به 88 سانتي متر ميرسد.ركورد ثبت شده ي صيد جهاني اين ماهي 14770 گرم است.

زمان تخم گذاري از مهر ماه تا فروردين ماه ميباشد بعد از شكفته شدن تخمها لاروهاي جوان به سمت درياچه يا دريا حركت ميكنند بلوغ انها هم در سن 3-6 سالگي است و هر ماهي ماده 560-7300 قطعه تخم توليد ميكند. غذاي انها پلانگتون ها هستند يا همان زي شناوران.ماهيان بزرگتر نيز بندرت از ساير ماهيان ريزتر تغذيه ميكنند براي همين صيد ورزشي اين ماهي بسيار دشوار است و به عهده ي اصفهان فيشينگ(5 خورشيد).اسكيموها براي امرار معاش اين ماهي ها را در هنگام مهاجرت با تور صيد ميكنند !. اين ماهي نيز مانند قزل الاي رنگين كمان به راحتي اهلي ميشود.

جنس هوكو :

در ابهاي شيرين زيست ميكند، بعضي از گونه ها نيز در دريا زندگي كرده و براي تخم ريزي به اب شيرين رودخانه ها وارد ميشوند.پراكنش گونه هاي اين جنس از شمال اسيا تا ژاپن و در اروپا حوزه رود دانوب است. 2 يا 3 گونه از اين جنس شناسايي شده است ،ماهي ازاد دانوب معروف ترين گونه اين جنس است.

1 – ماهي ازاد دانوب : (خيلي مهم)

نام انگيليسي اين ماهي هوچن است (huchen). طول بدن 50-100 سانتيمتر است و حداكثر وزن ان به بيش از 100 كيلوگرم بالغ ميشود!!! ماهي با طول 120 سانت، 21 كيلو وزن دارد.

گونه اي است كه فقط در اب شيرين زندگي ميكند.زيستگاه ان در رودخانه ي  دانوب و اروپاي مركزي و رود ولگا در روسيه است.نمونه اي كه در رودخانه ي دانوب زندگي ميكند بنام هوچن معروف است و نمونه اي كه در رودخانه ي ولگا و رودخانه هاي بزرگ مجاور ان زيست ميكند و داراي جثه اي بزرگتر است بنام تايمن معروف است.

زمان تخم گذاري از اسفند( من عاشق اين ماهم) تا اوايل خرداد ماه است .تخم ها در مدت 35 روز ! شكفته ميشوند و نوزاد داراي كيسه زرده از ان خارج ميشود سن بلوغ 4-5 سالگي است ماده ها با وزن 5 كيلوگرم 5000 قطعه تخمك توليد ميكنند.

اين گونه عظيم الجثه ترين ماهي ازاد در تمام دنياست كه در سال 1943 ميلادي بزرگترين نمونه ان با وزن 105 كيلوگرم صيد شده است.نمونه هاي هوچن ممكن است تا 20 سال و نمونه هاي تايمن تا 50 سال نيز عمر كنند.اين در حالي است كه گفته ميشود طول عمر بعضي از انها به 100 سال هم ميرسد.

براي صيد ورزشي اين ماهي هم فقط بايد از طعمه ي ماهي استفاده كرد و بس.

اين ماهي هم در حال انقراض بود اما چون قابل پرورش دادن بود در حال حاضر در حال انقراض نيست برخلاف ماهي ازاد درياي خزر كه قابل پرورش دادن نيست و در حال انقراض ميباشد.

جنس براكي ميستاكس :

يك گونه از اين جنس به نام b.lenok متعلق به اب شيرين است و از شمال آسيا تا كره پراكنش دارد.

جنس آكاندولينگوا ! :

متعلق به اب شيرين است و يك گونه از اين جنس در يك درياچه در كشور يوگوسلاوي سابق يافت ميشود.

توجه :‌ در مورد قزل الاي رنگين كمان يك مقاله ي جداگانه و مفصل تهيه كردم كه بزودي در سايت قرار ميدهم .

نكته :‌ هرگونه كپي برداري از اين مقاله هيچ مانعتي ندارد و صرفا براي شما در سايت قرار دادم.

ارادتمند شما محمد جواد نوربخش    .       منبع :WwW.0098fishing.blogfa.com