تغذیه تخصصی ماهی فایتر

    هرچند که ماهی فایتر هر نوع غذایی را می پذیرد و از مگس و دل گوسفند و آرتمیا تا کاهو و پولکی های گیاهی می توان به او داد ولی شاید یکی از بهترین غذاهای پیشنهادی برای این ماهی کرم خونی باشد زیرا در زیستگاه طبیعی نیز بخش زیادی از غذای ماهی را همین لارو حشرات تشکیل می دهد .

در کنار شرکتهای گوناگونی که غذای ویژه برای ماهی فایتر درست می کنند ؛  شرکت آلمانی تترا اقدام به ساختن دو غذای اختصاصی برای ماهی فایتر کرده که تترا بتا (Tetra Betta) و بتا مین (BettaMin) نام دارند . خصوصیت این غذا ها این است که باعث زیبا و بهتر شدن رنگ ماهی فایتر و همچنین رشد سریع و بهتر باله های این ماهی میشوند . همچنین دارای مقدار پروتئین بالا بوده و فرمولاسیون آنها مانند غذایی است که ماهی بتا در محیط طبیعی برای خوردن انتخاب می کند . باید اضافه کنم که در فرمول غذایی غذای بتامین آرتمیا نیز وجود دارد .

نوش جان !

تعداد صفحه : ۶۴ ص

انتشارات : TFH

شابک : 079381040X

قيمت :  ۴ دلار

سال چاپ : ۲۰۰۲

 فيلم ماهی بتا

برای ديدن فيلم بسيار زيبايی از لحظه تخم گذاری ماهی فايتر و جمع کردن تخمها توسط ماهی نر به آدرس زير برويد :

http://www.bettasplendens.de/uploaded/Chenmaswil1.av

شناساندن ماهی فایتر

اشنايي با ماهي فايتر

پیشگفتار

    ماهی فایتر یکی از مشهور ترین گونه های آبزی دانی و زینتی است که شهرتی جهانی دارد . این نوشته در واقع بخش کوچکی از پایان نامه دوره کارشناسی اینجانب است . تا جایی که توانستم از واژگان تخصصی و بخشهای صرفا ماهی شناسانه آن کاسته ام اما با این وجود هنوز انشای خشک یک کارشناس شیلات را با خود یدک می کشد . برخی از مطالب آن نخستین بار است که به زبان فارسی به وب راه می یابد و خواندن آن بی فایده نیست به خصوص به این دلیل که تمامی ویژگی های شناسایی جنسها و تکثیر و پرورش و شرایط آکوآریوم مناسب ماهی فایتر در لابه لای جملات آن آورده شده .

ماهی فایتر در جنس Betta   رده بندی می شود بخوانید :

    جنس Betta پر گونه ترين جنس در زير راسته ANABANTOIDEI است .

دست كم 57 گونه از بتاها امروزه رده بندي و توصيف شده اند و چندين گونه نيز به تازگی كشف شده و پيوسته به تعداد آنها افزوده مي شود .

جنس Betta   توسط Peter  Bleeker   در 1850 ابداع شد . وي پزشكي هلندي در ارتش هند شرقي بود .

كلمه بتا از بخش دوم واژه محلي Waderbetah  گرفته شده .

Betta akarensis                           Regan, 1910

Betta albimarginata                    Kottelat & Ng, 1994

Betta anabatoides                       Bleeker, 1851

Betta balunga                              Herre, 1940

Betta bellica                                Sauvage, 1884

Betta breviobesus                        Tan & Kottelat, 1998

Betta brownorum                        Witte & Schmidt, 1992

Betta burdigala                            Kottelat & Ng, 1994

Betta channoides                         Kottelat & Ng, 1994

Betta chini                                   Ng, 1993

Betta chloropharynx                   Kottelat & Ng, 1994

Betta coccina                               Vierke, 1979

Betta dimidiata                            Roberts, 1989

Betta edithae                                Vierke, 1984

Betta enisae                                  Kottelat, 1995

Betta  falx                                     Tan & Kottelat, 1998

Betta  foerschi                              Vierke, 1979

Betta  fusca                                   Regan, 1910

Betta hipposideros                        Ng & Kottelat, 1994

Betta imbellis                                Ladiges, 1975

Betta livida                                    Ng & Kottelat, 1992

Betta macrostoma                         Regan, 1910

Betta miniopinna                          Tan & Tan, 1994

Betta ocellata                               de Beaufort, 1933

Betta patoti                                   Weber & de Beaufort, 1922

Betta persephone                          Schaller, 1986

Betta pi                                         Tan, 1998

Betta picta                                   (Valenciennes, 1846)

Betta pinguis                                Tan & Kottelat, 1998

Betta prima                                  Kottelat, 1994

Betta pugnax                                (Cantor, 1849)

Betta pulchra                            Tan & Tan, 1996

Betta renata                              Tan, 1998

Betta rubra                               Perugia, 1893

Betta rutilans                           Witte & Kottelat, 1991

Betta schalleri                          Kottelat & Ng, 1994

Betta simorum                          Tan & Ng, 1996

Betta simplex                            Kottelat, 1994

Betta smaragdina                     Ladiges, 1972

Betta spilotogena                     Ng & Kottelat, 1994

Betta splendens                        Regan, 1910

Betta strohi                              Schaller & Kottelat, 1989

Betta taeniata                          Regan, 1910

Betta tomi                                Ng & Kottelat, 1994

Betta tussyae                           Schaller, 1985

Betta unimaculata                  (Popta, 1905)

Betta waseri                            Krummenacher, 1986           

    در مورد بسياري از گونه هاي بتا در بين ماهي شناسان يگانگي نظر وجود ندارد . گاهي برخي از آنها چند ماهي گوناگون را يك گونه واحد محسوب مي كنند و در مقابل عده اي ديگر هر ماهي را يك گونه جداگانه به حساب مي آورند .

نابساماني هاي سيستماتيك باعث شده كه بيشتر بتاهاي تازه كشف شده را در گروههايي (Groups  ) دسته بندي مي كنند . ماند گروه واسري ( Waseri  group  ) يا گروه آناباتوائيدس (Anabatoides  ) و گروه يوني ماكيولاتا (Unimaculata  ) و گروههاي گوناگون ديگر .

هر كدام از اين گروهها شامل گونه هايي است كه مثلا در زيستگاه ، رفتار و توليد مثل مشابهند و معمولا سعی می شود که ماهيان تازه کشف شده را با ماهيان مشابه قديمی تر در يک گروپ قرار دهند .

   به غير از سيستماتيك و گروه بندي ماهيان اين جنس ، گونه هاي بسياري نيز يافت شده اند كه داده هاي دسته بندي در مورد آنها بسيار سست است . معمولا اين ماهيان به نام محل جغرافيايي و محدوه اي که در آن يافت شده اند نام گذاري مي شوند مانند بتاهاي بانگ بين يا Betta . sp  Bung  Bihn  كه در منطقه اي از ويتنام در تابستان سال 2000 توسط Gonin  & Laird  گزارش شده اند .

    در مورد دسته بندي ماهيان بتا عامل اختلاف زاي ديگر تفاوت در شيوه توليد مثلي است .

 به طور كلي مي توان گونه هاي بتا را به 2 گروه دسته بندي نمود .

يك گروه در زمان توليد مثل لانه حبابي مي سازند و گروه ديگر به جاي ساخت لانه اي از حباب ، تخم ها و نوزادان را در دهان خود نگه مي دارند .

    به علت اين دو بستگي و اختلاف ، برخي ماهي شناسان ( و از جمله اینجانب ) معتقدند كه بايد ماهيان بتاي دهان تفريخي را در جنس جداگانه اي با نام بتاهاي كاذب يا Pseudobetta   (سودو بتا ) رده بندي نمود ؛ پيشنهادي كه شايد روزي عملي شود .    

    آشناترين گونه اين جنس ـ و البته يكي از آشناترين ماهيان براي آكوآريوم دارها و رفتار شناسان ـ ماهي Betta splendens   با نام عمومي ماهي جنگجوي سيامي (Siamese  fighting  fish  ) يا ماهي جنگنده يا فايتر (Fighter  ) است . 

همانطور كه پيش تر خوانديد ، واژه Betta  از كلمه محلي waderbetah  گرفته شده .

گويش درست اين کلمه Bet – tah است ولی اشتباها رايج شده که آن را مانند دومين حرف الفبای يونانی (β ) , Beta ؛ تلفظ کنند .             

 واژه splendens  هم كه نام گونه اين ماهي است به معني درخشان و با شکوه (Glittering  , Bright  ) است .

سيام (Siam  )  هم نام پيشين تايلند بوده است .

 همچنين رفتار ويژه پرخاشگرانه اين ماهي سبب شده كه آن را جنگجو بنامند .

بنا به عقيده Axelrod  نخستين خاستگاه ماهي فايتر رودخانه Metang  در تايلند (سيام پيشين ) بوده است .

ولي به طور كلي مي توان از تايلند ، ويتنام و كامبوج ( Cambodia  ) به عنوان خاستگاه اين ماهي نام برد . 

    تجارت آكواريوم سبب گسترش وسيع ماهي جنگجوي سيامي شده و گزارش هاي مستندي از معرفي اين ماهي به برزيل ، فلوريدا ، هاوايي ، كلمبيا ، جمهوري دمنيكن ، سنگاپور و مالزي دردست است .

گمان مي شود كه تند باد دريايي سهمگين ديويد ( Huricane  David  ) كه در 1979 جمهوري دمنيكن (Dominican  Republic  ) را درنورديد ، باعث فرار ماهي فايتر از مزارع پرورشي و يا آبزي دان هاي شخصي به آبهاي آلوده رودخانه Rio ozama   (رودخانه اي در جنوب اين جمهوري ) شده و سبب فراواني اين ماهي در منطقه گرديده است .)

    زيستگاه ماهي جنگجوي سيامي شامل آبهاي شيرين راكد ، باتلاقي ، لجن زارها ، آبهاي با جريان كند ، زمين هاي سيلابي ، كانال ها ، مزارع كشت برنج ، رودخانه هاي كوچك و بزرگ و … است .

 خوراك ماهي در اين مناطق بيشتر شامل زئوپلانكتون ها ، لارو و تخم پشه و ساير حشرات است .

ماهي B. splendens   نخستين بار در سال 1874 به فرانسه و در سال 1910 به ايالات متحده آمريكا وارد شد .

ورود نمونه باله بلند و اصلاح شده ( به گزين ) آن به آمريکا نيز به سال 1927 باز مي گردد . محققین عقیده دارند كه ماهي فايتر 2 بار به روسيه وارد شده . يك بار در سال 1896 و ديگري در سال 1948 . كه بار دوم احتمالا مربوط به ماهي رنگارنگ و دم بلند اصلاح شده است .

 باله پشتي ماهي فايتر داراي 4 خار و 6 شعاع نرم و باله مخرجي آن شامل 5 خار و 25 شعاع نرم است . در باله شكمي يك خار و 5 شعاع منشعب داشته و باله سينه اي داراي 12 شعاع نرم مي باشد .

 تعداد فلس هاي خط جانبي در جنگجوي سيامي 30 عدد گزارش شده و اين در حالي است كه برخی معتقدند كه خط جانبي در اين ماهي ديده نمي شود !

تعداد مهره هاي ماهي   B . splendens  29 تا 34 عدد محاسبه شده است .          

 نكته مهمي كه در مورد ماهي فايتر وجود دارد اين است كه در محيط زيست طبيعي ، شكل ماهي با آنچه كه امروزه در آكواريوم فروشي ها ديده مي شود متمايز است . اين دگرگوني به ويژه در مورد اندازه و شكل باله ها بسيار چشمگير است . باله ها در ماهي اصلي كوتاه و فقط نوك عقبي باله مخرجي كمي بلند است .

بيشينه درازای اين ماهي را 5/6 سانتي متر ذكر مي كنند ولي بدون شك اين عدد تحت تاثير به گزيني هاي صد ساله تغيير كرده است . همچنين طول عمر اين ماهي نيز 2 سال برآورد شده . و اين در حالي است كه يكي از منابع تجربه نگهداري يك ماهي فايتر براي مدت 5 سال را ذکر می کند و طول عمر اين ماهيان را 7 سال بيان مي كند .

    در مورد نام عمومي اين ماهي و اين كه چرا به جنگنده شهره شده ، حكايات بسياري وجود دارد .

    آقای دکتر عمادي بازگو مي كند ؛ در يكي از نوشته هاي مربوط به جنگ ماهي هاي سيامي آمده است كه 2 نفر كه مي خواهند روي ماهي هاي خود شرط بندي نمايند ، هر يك ماهي خود را در بطري دهان گشادي گذاشته و بطري ها را روبروي يكديگر با كمي فاصله قرار مي دهند . ابتدا يكي از ماهي ها به طرز زيبايي تمام باله هاي خود را باز كرده و حالت جنگجويانه اي به خود مي گيرد . ماهي ديگر نيز همان كار را انجام مي دهد . در همين زمان هر يك از ماهي ها چندين بار تغيير رنگ داده و سرانجام يكي از ماهي ها از شدت خشم مي تركد .

 كسيكه ماهي او نتركيده است برنده مسابقه محسوب مي شود . البته آنچه خوانديد هرگز رخ نمي دهد .

ماهي نر B. splendens  به محض ديدن نرهاي ديگر حالت حمله به خود گرفته و پس از افراشتن باله ها و سر پوش آبششي به آنها حمله مي كند .

اين ماهي با دندان هاي مخروطي كه در آرواره ها دارد باله هاي نرهاي ديگر را ريش ريش كرده و به بدن آنها حمله ور مي شود . خسارات جبران ناپذيري كه پس از از بين رفتن باله ها و جدا شدن فلس ها ايجاد مي شود معمولا به مرگ ماهي ناتوان تر و گاهي مرگ هر دو ماهي منتهي مي شود .

     ايلين مي نويسد كه در تايلند از اين نوع ماهي هاي جنگجو به مقدار زياد وجود دارد كه آنها را براي جنگ تن به تن آماده مي كنند . براي اينكه ماهي قوي شود آن را در ظرف بزرگي مي گذارند و آب را به چرخش در مي آورند . اين عمل باعث مي شود كه ماهي در مقابل جريان آب مقاومت كرده و نيرومند شود .

جالب است كه ماهي جنگجوي سيامي حتي در مقابل تصوير خود در آيينه واكنش تهاجمي نشان مي دهد .

در بسياري از فروشگاههاي اين ماهي , در زمان فروش ؛ آيينه اي در كنار تنگ حاوي آن قرار مي دهند تا ماهي باله هاي خود را افراشته كرده و زيبايي اش دو چندان شود .

 همانطور كه پيش تر اشاره كردم ماهيان نر اين گونه را مي توان با توجه به رنگ هاي دل ربا و درخشان و باله هاي بلند از ماده ها كه بدرنگ ( معمولا كرم و خاكستري ) و كوتاه باله هستند تميز داد .

همچنين مجرای تخم ريزی يا Oviposter که مانند لوله ای بيرون مي زند , در فصل  تخم ريزی فقط در ماهی های ماده و به صورت برآمدگی سفيد و کوچک ديده می شود . اين برآمدگی در بين باله شکمی و مخرجی جای دارد . 

                بقيه در ادامه مطلب ...