امروز: سه شنبه، 6 اسفند 1398

انواع نهنگ

انواع نهنگ

مقدمه

نهنگها (Cetacea) پستاندارانی هستند که همیشه در آب زندگی کرده و ساختمان بدن آنها بسیار برای زندگی در آب مساعد می‌باشد. بدن آنها مانند ماهی دوکی شکل است و سر بزرگ و ناحیه گردن کمی باریک شده است. دستها تبدیل به باله شنا شده و پاها از بین رفته‌اند. در انتهای بدن دم پهن افقی دو قسمتی وجود دارد. عضو اصلی حرکتی در نهنگها باله دمی است و باله‌های پارویی شکل جلویی که بدون ناخن هستند حرکات بدن را به طرف بالا و پایین تنظیم می‌کنند. نهنگها به دو راسته تقسیم می‌شوند:

  • نهنگهای دندان‌دار: که در دهان آنها تعداد زیادی دندان وجود دارد.

  • نهنگهای بدون دندان: که در دهان آنها به جای دندان صفحات بزرگ شاخی وجود دارد.

تصویر

انواع نهنگها

نهنگهای بی‌دندان

دو سوراخ خارجی بینی وجود دارد. در دهان به جای دندان صفحات بزرگ شاخی وجود دارد. سر دارای قرینه است. شکاف دهان کوچکتر از فاصله نوک پوزه تا چشمها نیست. سطح زیرین فک پایین کمی به طرف پایین تحدب نشان می‌دهد. استخوانهای فکی به سختی قسمت جلویی زایده حدقه‌ای استخوانهای بینی را می‌پوشاند. در سر موهای تک تک وجود دارد.

نهنگهای دندان‌دار

یک سوراخ خارجی بینی وجود دارد. دهان دارای تعداد زیادی دندان است. سر دارای قرینه کامل نیست. شکاف دهان کوتاه‌تر از فاصله نوک پوزه تا چشمها است. سطح زیرین فک پایین مستقیم است و یا به طرف بالا کمی تقعر نشان می‌دهد. انتهای پهن عقبی استخوانهای فکی استخوانهای بینی را کاملا می‌پوشانند. در سر مو وجود ندارد.

 

نهنگهای بی‌‌دندان

نهنگ آبی رنگ

این نهنگ بزرگترین حیوان کنونی است که وزن آن از 100 تن تجاوز می‌کند. نرهای بالغ بطور متوسط 22.5 متر و ماده‌ها کمی بزرگتر و 23.5 متر طول دارند. سر این نهنگ نسبتا کوچک است و پهلوهای سر در بالا تا جلوی پوزه تقریبا موازی هستند. غذای اصلی این نهنگ از ماکروپلانکتونها بخصوص سخت پوستان نسبتا بزرگ تشکیل می‌شود. جفت‌گیری معمولا در زمستان در آبهای گرم صورت می‌گیرد.

دوران آبستنی کمی از یک سال کمتر است. بچه‌ها معمولا یکی هستند اما گاهی دوقلو هم دیده می‌شود. بچه ها در حدود 7 ماهگی از شیر مادر تغذیه می‌کنند. در این هنگام به اندازه 16 متر می‌رسند. سرعت آنها 10 تا 20 کیلومتر در ساعت است ولی می‌توانند تا 38 کیلومتر در ساعت سرعت بگیرند. این نهنگ در آبهای نزدیک خلیج فارس نزدیک جزیره قشم گزارش شده است.

نهنگ باله پشتی

نهنگ بزرگی است که طول بدن آن در حدود 20 متر است. نرها معمولا کوچکتر از ماده‌ها هستند دارای بدنی باریک هستند. شکل جلوی سر از بالا تقریبا مثلثی و نوک‌دار است. دو شکاف بینی آنها در بالای سر قرار گرفته و از هم جدا هستند. رنگ نامتقارن سر این نهنگ یکی از اختصاصات ظاهری این گونه را تشکیل می‌دهد.

غذای این نهنگ از سخت پوستان ، ماهیها و نرم تنان تشکیل می‌شود. به صورت دستجات 6 تا 10 تایی و یا بطور انفرادی دیده می‌شوند. جفت‌گیری در تمام فصول سال ولی بیشتر در سه ماهه زمستان انجام می‌شود. معمولا هنگامی که به طول 20 متر رسیدند بالغ می‌شوند. این نهنگ گاهگاه در آبهای خلیج فارس دیده می‌شود و وجود یک نمونه در ساحل بندرعباس گزارش شده است.

نهنگ نیزه‌ای کوچک

این نهنگ از دو گونه پیش کوچکتر است و طول آنها 6 تا 9 متر است. بدن کوتاه‌تر و ضخیم تر است. رنگ کلی بدن خاکستری تیره و یا خاکستری تیره با آثاری از رنگ آبی در پشت است. غذای اصلی این نهنگ از ماهیها و سخت پوستان تشکیل می‌شود. گونه‌های نر از گونه‌های ماده کوچکتر هستند. معمولا انفرادی یا بطور دستجات 2 تا 3 راسی دیده می‌شوند. اطراف کشتیها بازی می‌کنند و زیادتر از گونه‌های دیگر در حدود ساحل دیده می‌شوند.

 

نهنگ گوژپشت

اندازه بالغ این نهنگها 11 تا 16 متر است. بدن آنها کوتاه و قطور است. شیارهای زیر بدن از نهنگهای دیگر پهن‌تر و عمیق‌تر است. رنگ این نهنگ در پشت و پهلوهای بدن سیاه و گاهی با آثاری از قهوه‌ای است. نسبت اندازه سر به بدن با افزایش سن بیشتر می‌شود. غذای این نهنگها از ماهیها و سخت پوستان و نرمتنان تشکیل شده است. معمولا 2 یا 3 نهنگ باهم دیده می‌شوند ولی گاهی گله‌های 12 تا 20 راسی دیده شده است.

معمولا آهسته حرکت می‌کنند و سرعت آنها در حدود 8 تا 10 کیلومتر در ساعت است. در آب با حرکات مختلف و بازی و شنای نامنظم حرکت می‌کنند. جفت‌گیری بیشتر در زمستان صورت می‌گیرد. ماده ها هر دو سال یکبار و گاهی هر سه سال یکبار بچه می‌زایند. بچه‌ها به هنگام تولد 4.5 تا 5 متر طول دارند و تا 11 ماهگی از شیر مادر تغذیه می‌کنند.

نهنگهای بادندان

نهنگ کوچک بدون باله پشتی

نهنگ کوچکی است که اندازه بدن در بزرگترین آنها در حدود 160 سانتیمتر است. سر در جلو گرد است و پوزه در جلو قسمت باریک منقار مانند را تشکیل نمی‌دهند. رنگ بدن در بالا سیاه خاکستری و در پایین روشن‌تر است. این نهنگ کوچک بیشتر در نزدیک ساحل و در آبهای کم عمق و گاهی در رودها دیده می‌شود. معمولا انفرادی و یا به تعداد کم دیده می‌شوند و کمتر تشکیل گله‌های بزرگ را می‌دهند. غذای آنها از سخت پوستان بزرگ و ماهیهای کوچک و نرمتنان تشکیل می‌شود. این نهنگ در خلیج فارس در نزدیکی خرمشهر گزارش شده است.



مشخصات نهنگ ها

مشخصات نهنگ ها

بزرگترین موجودات روی زمین هستند. نوعی از آنها که نهنگ آبی نام دارد از بزرگترین دایناسور نیز بزرگتر هستند. برخلاف آنچه اکثر مردم فکر می کنند ٬ نهنگ ها ٬ ماهی نیستند. آنها تخم نمی گذارند چون پستاندار هستند. آنها مانند پستانداران بچه دار می شوند ٬ او را به دنیا می آورند و از او مراقبت می کنند!
کوچکترین عضو خانواده ی وال های "دلفین ها" نام دارند که طول آنها به ۲ متر می رسد. (نهنگ آبی که بسیار بزرگ است ۳۳ متر طول دارد) نهنگ هاي آبي بچه هايي به اندازه يك فيل به دنيا مي آورند. يك بچه نهنگ روزانه ۱۰۰ ليتر شير مي خورد. گاهي اوقات طول بچه نهنگ ها در شش ماهگي به ۱۶ متر مي رسد.
خانواده نهنگ ها
بيش تر نهنگ ها با هم و در خانواده هايي بزرگ زندگي مي كنند. اغلب نهنگ هاي ماده به شكل گروهي از نهنگ هاي جوان مراقبت مي كنند. يك دسته نهنگ با همديگر كار مي كنند. بچه نهنگ ها را يك جا جمع مي كنند و از آنها در برابر خطرها محافظت مي كنند.
تغذيه
نهنگ ها به دو شكل غذا مي خورند. بعضي از آنها مثل دلفين ها دندان دارند و ماهي و ماهي مركب مي خورند. بعضي ديگر چيزي مثل غربال يا الك در دهان شان دارند و مي توانند آب را تصفيه كنند و فقط ماهي هاي ريز وميگو مي خورند.
نهنگ هاي آبي رنگ براي به دست آوردن غذا به شكار نمي روند. آنها شنا مي كنند و به سادگي همراه با جرعه بزرگي آب مقدار زيادي ميگو و جانوران ديگر را مي خورند.
سوراخ بيني نهنگ
بر خلاف ماهي ها، نهنگ ها با آبشش نفس نمي كشند. آنها به سطح آب مي آيند و هوا را تنفس مي كنند.
نهنگ ها به كمك سوراخي كه بالاي سرشان وجود دارد،نفس مي كشند. وقتي نهنگ ها به سطح آب مي آيند، بازدم شان را به سرعت خالي مي كنند، بنابراين به نظر مي رسد فواره آب به هوا مي رود. اين فواره كه گاهي طول آن به چهار متر هم مي رسد، در واقع آب مانده در سينه نهنگ است كه به هوا افشانده مي شود.

دم قدرتمند
نهنگ ها شناگرهاي پرقدرتي هستند و مي توانند هزاران كيلومتر را از محل تغذيه تا محل تخم گذاري شنا كنند. اين نيرو به دليل ماهيچه هايي است كه در قسمت سوم بدن نهنگ وجود دارد و سبب قدرت دم بزرگ آنها مي شود. دم نهنگ به آب فشار مي آورد و او را جلو مي راند. درست مثل پاهاي يك شناگر.
صداي نهنگ ها
دانشمندان در تلاش هستند تا راز صدايي را كه نهنگ ها مي سازند، كشف كنند.
نهنگ گوژپشت نر مي تواند براي پيدا كردن جفت ساعت ها آواز بخواند. بعضي از نهنگ ها از آب بيرون مي پرند و آب زيادي به اطراف مي پاشند و يا اين كه با دم شان بر سطح آب مي كوبند. آنها شايد با اين كار سعي مي كنند با نهنگ هاي ديگر ارتباط برقرار كنند.
بعضي نهنگ ها هم، مثل دلفين ها با صدايي مثل تيكيك حرف مي زنند!
نهنگ ها هم عاشق مي شوند
محققان با مطالعه اي 15 ساله روي مغز بزرگترين پستانداران جهان دريافتند نهنگ ها قابليت عاشق شدن دارند .
محققان آمريکايي با بيان اين که نهنگ ها مي توانند عشق و آلا م احساسي عميق را تجربه کنند, گفتند: در مطالعه مغز نهنگها به سلولهاي اسپيندل برخوردند يه پيشتر تصور مي شد فقط در انسان يا ميمونهاي بزرگ وجود دارد.
اين سلول به انسانها امکان مي دهد عشق و عاطفه را تجربه کنند.اين کشف به اين معني است که انسانها و ميمون ها تنها موجوداتي نيستند که از چنين سلول هايي برخوردارند چون به نظر مي رسد 30 ميليون سال است چنين سلولهايي در بدن نهنگ ها وجود دارد که مدت زمان آن دو برابر انسانهاست.به گزارش واحد مرکزي خبر، مطالعات همچنين نشان داده است تعداد سلول هاي کنترل کننده احساسات در نهنگ ها بيشتر است.طبق نتايج مطالعات اوليه ممکن است تعداد اين سلول ها در نهنگ ها سه برابر انسان باشد.اين سلول ها در انسان مي توانند به پردازش احساسات و توسعه تعامل اجتماعي کمي کنند.پيش از اين دانشمندان دريافته بودند , نهنگ ها هنگام سفر به صورت واحد هاي خانوادگي پيچيده آواز مي خوانند و امواج موزيکال به عمق آبها ارسال مي کنند و همچنين زماني يه يکي از آنها مي ميرد غمگين به نظر مي رسند و اکنون دريافته اند نهنگ هاي بزرگ جهان توانايي عاشق شدن نيز دارند.
[فقط کاربران میتوانند لینک ها را مشاهده کنند برای عضویت اینجا را کلیک کنید]
نهنگ هاي قاتل از زمان هاي بس دور و دراز تا كنون توجه بسياري از انسان ها را به خود جلب كرده اند. برخي آنها را موجوداتي خونخوار و برخي ديگر آنها را گرگ هاي دريا ناميدند. برخي دانشمندان و فلاسفه آنها را موجوداتي وحشي تلقي كردند و آنها را دشمن انسان به شمار آوردند.
و در اين ميان برخي ديگر نهنگ هاي قاتل را حيواناتي باهوش احساساتي و بازيگوش ناميدند. و اما چيزي كه همگي در مورد آن مطمئن هستيم اين است كه تا كنون حتي يك مورد از حمله يك نهنگ قاتل به انسان در هيچ جاي دنيا گزارش نشده است. ولي اگر به برخورد انسان در مورد اين حيوان بي آزار بنگريم مي بينيم كه هزاران مورد تهاجم انسان به نهنگ قاتل در سطح دنيا به بهانه هاي مختلف اتفاق افتاده است.
مشخصه هاي جسماني :
اندازه :
نهنگ هاي قاتل از برخي نهنگ هاي ديگر كوچكتر هستند ولي بزرگ ترين شكارچي پستاندار تا كنون شناخته شده مي باشند. طول بدن نهنگ قاتل نر 6/7-8/5 متر و وزن آن 5442-3628 كيلوگرم است. طول بدن ماده ها 8/5-9/4 متر و وزن آنها 3628-1361 كيلوگرم مي باشد.
سايز بدن نهنگ ها در نواحي مختلف جغرافيايي متفاوت است. تحقيقات بر روي بيش از 2000 نهنگ قاتل اطلس شمالي انجام شده و طول بدن نهنگ قاتل نر را به طور ميانگين 1/6 متر و طول بدن نهنگ ماده 5/5 متر برآورد شده است.
بزرگترين نهنگ قاتل نر شناخته شده 8/9 مترطول و10000 كيلوگرم و بزرگترين ماده 5/8 متر طول و 7500 كيلوگرم وزن داشته است.
رنگ :
اين حيوانات از روي رنگ سياه و سفيد پررنگ و چشم گيرشان به راحتي قابل تشخيص اند. سطح پشتي به استثناء قسمت زيرين و پشتي باله پشتي ( زين ) و باله هاي سينه اي سياه رنگ اند. زين يك ناحيه خاكستري رنگ است كه درست در پشت باله پشتي قرار دارد. بخش شكمي فك پاييني و ناحيه زير باله دمي سفيد رنگ است. حاشيه پاييني باله دمي سياه رنگ مي باشد. يك ناحيه سفيد رنگ به نام لكه چشمي دقيقا بالا و كمي عقب تر از چشم قرار گرفته است.
رنگ بدن آن به گونه اي است كه گمان ميرود به شكل معكوس سايه انداخته است قسمت تاريك در بالا و قسمت روشن در پايين قرار دارد. به دليل وجودرنگ تيره بالاي بدن اگر از بالا به نهنگ نگاه كنيم تشخيص او از تاريكي كف دريا مشكل مينمايد و اگر از پايين به او نگاه كنيم بخش روشن زيرين بدن با قسمت روشن سطح آب تركيب ميشود. بنابراين طعمه در تشخيص دادن صياد از محيط اطراف دچار مشكل ميشود.
چطور دلفینها و والها میخوابند؟
وال ها و دلفین ها، دارای ویژگی هایی هستند که این امکان را به آنها می دهد کهبتوانند بیش از نیم ساعت را بدون گرفتن اکسیژن زیر آب بمانند.
روی کره خاکی انسان ها و دیگر حیوانات بطور غیر ارادی تنفس می کنند، این به آنمعناست که ما حتی اگر نخواهیم نفس بکشیم بدن ما اکسیژن می طلبد و ما را مجبور بهنفس کشیدن می کند.
اما در مورد دلفین ها و وال ها قضیه فرق می کنند. آنها بطور ارادی نفس می کشندبه این معنا که هر گاه اراده کنند که زیر آب باشند می توانند دقایق طولانی را تازمانی که روی آب می آیند نفس نکشند .


حال چطور ممکن است حیوانی که حرکاتش کاملاً ارادی و هوشیار است بتواند بخوابد؟
کاملاً واضح است که اگر ما در حالت هوشیاری به سر ببریم، نمی توانیم به خواببرویم و از آنجا که ساختار مغز پستانداران به شکلی است که تا زمانی که هوشیار باشندبیدار هستند، پس دلفین ها که باید در هوشیاری تصمیم بگیرند که چه وقت نفس بکشند چههنگام می خوابند؟
تحقیقات ثابت کرده است که برای رفع این مشکل دلفین ها هنگام خواب نیمی از مغزشانرا فعال نگه داشته و نیم دیگر در حال کار نگه می دارند.
به این صورت آنها هم استراحت لازم را دارند و هم تا حدودی در حالت نیمه هوشیارمی باشند. گفته می شود که این حیوانات حدود 8 ساعت در روز را در این حالت به سر میبرند.
ما انسان ها احتمالا هرگز درک نمی کنیم که این نوع خواب چگونه است، اما آن را میتوان به حالت ابتدای فرو رفتن به خواب یعنی حالتی که نیمه بیهوش هستیم و صداهایگنگی می شنویم تشبیه کرد.
حال این سؤال پیش می آید که دلفین ها کجا می خوابند؟
بهترین جا برای انان نزدیک سطح اقیانوس است که بتوانند در موقع مقتضی روی آببیایند و نفس بکشند.
اگر دلفینی را دیدید که نزدیک سطح آب بود و تکان های کمی داشت بدانید که به خوابرفته است.