سایت ماهیگیری و ماهی شناسی

اخرین مطالب ارسال شده در انجمن

 

 

اهمیت و روش انجام واکسیناسیون در ماهیان پرورشی

واكسن ماهي واكسيناسيون ماهي پرورشي

 

 مقدمه

روشهایی برای کنترل و مبارزه با برخی از بیماری ها به طور موثر وجود دارد .استفاده از مواد شمیایی یا همان شیمی درمانی از معایبی برخوردار است ، اولاً فقط تعداد کمی از ماهیان قابل درمان هستند وثانیاً درمان بیماریهای ماهی با مواد شمیایی و دارو ها علاوه برصرف هزینه و نیروی کار ،احتمال خطر تلفات ناشی از حساسیت به داروها، بروز مقاومت عوامل بیماریزا نسبت به دارو و مواد شمیایی در صورت استفاده مکرر، بازماندگی دارو در گوشت ماهی وخطرات ناشی از مصارف انسانی آن وارد شدن دارو ومواد شمیایی به محیط زیست و عواقب ناشی از آن را به همراه دارد همچنین استفاده از داروهای شيميایی ممكن است با مكمل هاي غذايي و ساير دارو ها سازگاري نداشته، در طعم و بوي گوشت ماهی نیز اثرات نامطلوب گذاشته و همچنين نحوه استفاده برخي از داروها در مواد غذايي مشكل بوده كه مستلزم صرف وقت و هزينه زیادی مي باشد. به عنوان مثال بیماری استرپتوكوكوزیس در آبزيان از بيمـاري هاي شايـع مي باشد كه هـر ساله خسـارت هـاي زيادي به پرورش دهنـدگان وارد مي كند که اگر مزرعه ای دچار این بیماری شود استفاده از آنتي بيوتيك ها در درمان اين بيماري ها ايجاد مشكلات باقي مانده هاي دارويي ومقاومت دارويي مي كند بنابراین بایستی قبل از ابتلا به این بیماری در جهت پیشگیری اقدامات لازم را انجام داد.

يکي از مهمترين موارد بهداشتي در آبزي پروري که بايد مورد توجه بيشتري واقع شود، واکسيناسيون و افزايش قدرت ايمني ماهيان در برابر عوامل بيماريزاست که به علت مشكلاتي كه آنتي بيوتيكها ايجاد كرده اند نقش واكسيناسيون جهت كنترل بيماريها در صنعت پرورش آبزيان پررنگ تر شده است .

امروزه واكسنها با توجه به مزايايي كه نسبت به شيمي درماني دارند در اكثر كشورهاي دنيا براي كنترل و پيشگيري بيماريها استفاده مي شوند. واكسن ها حاوي اشكال مختلف ( كشته ،تخفيف شدت يافته ، نوتركيبي ) ميكروارگانيسم ها ( ويروس ها ، باكتري ها و انگل ها ) هستند و دستگاه ايمني را طوري فعال مي نمايند كه بتوانند به هنگام مواجهه با همان ميكروارگانيسم بدون وارد آمدن آسيبي به بدن، بدن موجود آن را شناسايي و منهدم نمايد. که واکسیناسیون در رابطه با ماهی موثر ترین روش برای جلوگیری از بیماریها و شیوع آنهاست.

در پرورش متراكم آبزيان درصورت پائين بودن سطح بهداشت وسلامت مزرعه عوامل عفوني به سرعت منتشر ميشوند. اگر سيستم دفاعي حيوانات تحت تاثيراسترس قرار بگيرد ايمني ايجاد شده توسط واكسيناسيون مي تواند ضعيف باشد.

 از آنتی ژن های چندین ویروس واکسنهایی تهیه شده که با روشهای تزریقی و غوطه وری مصرف می شوند و ایمنی محافظتی آنها استنباط گردیده است، هر چند که برای استفاده تجارتی جهت چندین بیماری ویروسی سطح محافظتی آنها بسیار پایین است.از تکنولوژی های جدید جهت فراهم نمودن واکسنهای موثر ویروسی ماهی مانند تکنولوژی واکسنهای نوترکیب و DNA استفاده می گردد.

با توسعه فرهنگ استفاده از محرکهاي ايمني و واکسن ها در اين صنعت احتمال وقوع بيماري به حداقل رسيده و پرورش دهنده مجبور به استفاده از آنتي بيوتيک به منظور درمان يا حتي پيشگيري از بيماري هاي واگير و غيرواگير ماهيان نخواهد بود.

از نظر اقتصادي هم ، هزينه پيشگيري و ايمن کردن ماهي پايين تر از درمان است و خطر پرورش براي پرورش دهنده نيز بسيار کاهش مي يابد. در کنار اين مساله ، ميزان رشد، ضريب تبديل غذايي و توجيه اقتصادي هم در صورت استفاده از واکسيناسيون و محرکهاي ايمني بهبود خواهد يافت.  لذا بايد واكسن و مواد محرک ایمنی با مزايايي مثل عدم باقيمانده ، عدم ايجاد مقاومت و.... جايگزين شيمي درماني گردند.

به طور معمول بيشتر واكسنهاي تجاري به صورت غوطه وري و تزريقي استفاده ميشوند.

آبزيان  با بيماريهاي بسياري كه توسط باكتريها ، ويروسها ، انگلها و قارچها ايجاد ميشوند مواجه هستند که این اتفاق باعث به فکر افتادن متخصصین در درمان این بیماری ها توسط واکسن شده است.

 

معایب واکسیناسیون:

نيروي كار زيادي مي خواهد و اگر وزن ماهيان كمتر از gr15  باشداين روش عملي نيست.

از آنجايي كه واكسيناسيون آبزيان در كشور حركت جديدي بود و به دليل وارداتي بودن قيمت آن نيز بالا است و واكنشهايي را از سوي پرورش دهندگان ماهيان سرد آبي به دنبال داشته است و هيچ اطميناني به شركتهايي كه اين واكسنها را وارد مي كنند نداريم و هيچ تضميني وجود ندارد كه بعد از پرداخت هزينه سنگين واكسيناسيون ماهيان حتماً پاسخ لازم را بگيريم و بيماري تداوم نداشته باشد.

 

روش واكسيناسيون :

روشهاي مختلفي جهت واكسيناسيون ماهي وجود دارد از جمله : تزريقي ، غوطه وري و خوراكي معايب و مزايايي اين روش ها در جداول زیر خلاصه شده است .

 

جدول 1

روش     رقت واكسن         زمان

فرو بردن            1:3/1:10/1:100  30-5 ثانيه

حمام دادن            1:500/1:5000    1 ساعت يا بيشتر

تزريقي   رقيق نشده ( ml 1/0 )        تزريق مستقيم

خوراكي  در غذا    يك هفته يا بيشتر

 

جدول 2

روش     مزايا      معايب

تزريقي   مؤثرترين روش      

بهترين روش براي ماهيها با سايز بزرگ

استفاده از مواد كمكي

استفاده از ماشين هاي اتوماتيك براي انجام واكسيناسيون

            استرس زا ( استفاده از داروهاي بيهوشي ودستکاری)                                                                                                                 

ماهي بايد بزرگتر  از 5 گرم باشد

نيروي كار مجرب و زياد

خطر تزريق به واكسيناتور

 

غوطه وري         امكان واكسيناسيون مقدار زيادي از ماهيها با اندازة كوچك (كمتراز 5gr )

بهترين روش و مؤثر ترين روش براي ماهيان كمتر از 10 گرم .

بدون استرس

            دستكاري استرس زا مي باشد

به اندازة روش تزريقي مؤثر نيست.

براي ماهيان سايز بزرگ به صرفه نيست

وجود مواد كمكي ايمني در اين نوع  واكسن مشكل ساز است

خواركي  بدون استرس

مقدار زيادي ماهي در هرسايزي قابل واكسيناسيون است

نيروي كار زياد و ماشين هاي خودكار و مكانيكي لازم نيست .

            سطوح ايمني متغير كمتر از ساير روش ها     مي باشد .     

بهترين روش براي واكسيناسيون يادآور

   

در روش تزريقي حتما بايد ماهيان را جهت كاهش استرس بيهوش كرد. در اين روش از سرنگهاي مولتي دوز استفاده مي كنيم . دز توصيه شده براي هر ماهي در واكسن هاي تجاري در دسترس 1/0 ميلي ليتر است و البته بستگي به سايز ماهي نيز دارد . ميزان تزريق بستگي دارد به وزن هر ماهي و مهارت تيم واكسيناتور . در طول زمان معين شده يك واكسيناتور مجرب مي تواند1000-1200  ماهي را در هر ساعت وقتي كه شرايط مساعد است و وزن ماهي اضافه بر gr20 است واكسينه كند روش تزريقي هم از نظر اقتصادي و هم از نظر ايجاد ايمنـي بسيـار روش مؤثـري و خوبي است.

روش غوطه وري :

در همه روش هاي غوطه وري سطح خارجي بدن ماهي به طور مستقيم با واكسن رقيق شده در تماس مي باشد . ( غوطه وري مستقيم )، كه اكثرا به وسيله آبشش ها و تا حدودي از طريق پوست جذب مي شود .روش غوطه وري مستقيم دو نوع مي باشد : فرو بردن و حمام دادن

روش فرو بردن، Dip Vaccination : مخزن محتوي واكسن بايد در نزديكي مخزن نگهداري ماهيها باشد .

معمولاً 1 قسمت از واكسن با 9 قسمت از آب مخلوط مي شود كه بايد هم دما با بدن ماهي باشند . هر ليتر از واكسن رقيق نشده شامل آنتي ژن هاي مؤثر براي 100 كيلوگرم ماهي است . بنابراين براي هر 100 هزار ماهي در وزن gr 4/5 به lit 4/5 واكسن مورد نيازاست .

ميزان آب مخازن نگهداري ماهيها بايد براي راحت گرفتن ماهيها كم شود و سپس آنها را با تورگرفته و آنها را در واكسن رقيق شده با آب به مدت 20 ثانيه تا 1 دقيقه نگه داريم و سپس ماهيهاي واكسينه را به مخزن تميزمنتقل مي كنيم.

روش حمام دادن،Bath Vaccination : در ايـن روش ماهيهـا دستـكاري نمـي شـود و واكسن مستقيماً به مخزن نگهداري ماهيها اضافه مي شود در حالي روش ساده اي است اما مقدار واكسن بيشتري مورد نياز است علاوه بر 1 قسمت واكسن در 10 قسمت در اين روش يا بايد مقدار بيشتري واكسن استفاده كرد ويا مي توان زمان در معرض قرارگيري ماهيها را در محلول رقيق شده بيشتر كرد تا از جذب كافي واكسن و ايمني طولاني مدت آن اطمينان حاصل كرد.

روش خوراكي : متداول ترين روش براي تعداد زياد ماهيان روش خوراندن آنتي ژن يا پادگن است. ميزان جذب اين مواد توسط ماهيان به بزرگي رودة آنها بستگي دارد . اخيراً مشخص شده است كه در ماهيان ، گلبولهاي سفيد ، غذاهاي هضم شده و يا نيمه هضم شده را از روده ، بيگانه خواري و سپس در محيط خون يا دستگاه لنفاوي رها مي كنند . جذب اين بخش مهم از غذا ، خود ، جذب ساير ذرات را تسهيل مي كند ، سلولهاي باكتريايي يا باكترين هاي تهيه شده از اين سلولها نيز احتمالاً به همين روش از روده بيگانه خواري و در محيط خون يا مجاري لنفاوي رها مي شوند و به سمـت ماكـروفاژهاي مستقـر در اندامهـاي توليـد كننده پادتن انتقال مي يابند و در اين مكانها پادتن هاي هومولوگ عليه آنها ساخته مي شود .

 واكسنهاي فورنكلوزيس وCold Water Vibriosis براي اثر بهتر به حضور يك ماده كمكي براي تزريق نياز دارد.

   

avatar
پاسخ شکایت سامان
:مطالب خوبن ولی تایپت خیلی عجیبه.......
ارسال دیدگاه

  • bowtiesmilelaughingblushsmileyrelaxedsmirk
    heart_eyeskissing_heartkissing_closed_eyesflushedrelievedsatisfiedgrin
    winkstuck_out_tongue_winking_eyestuck_out_tongue_closed_eyesgrinningkissingstuck_out_tonguesleeping
    worriedfrowninganguishedopen_mouthgrimacingconfusedhushed
    expressionlessunamusedsweat_smilesweatdisappointed_relievedwearypensive
    disappointedconfoundedfearfulcold_sweatperseverecrysob
    joyastonishedscreamtired_faceangryragetriumph
    sleepyyummasksunglassesdizzy_faceimpsmiling_imp
    neutral_faceno_mouthinnocent

ابزار اینستا گرام

تیک ابزارابزار اینستا گرام برای وبلاگ